Waar lijkt de Luxemburgse taal op? Duits, Nederlands en een vleug Frans

· Alles Kloer

Kort antwoord

Luxemburgs lijkt het meest op het Moezelfrankisch, de Duitse dialecten rond Trier en in Lotharingen. Het is een West-Germaanse taal, familie van het Duits en het Nederlands, met veel Franse leenwoorden zoals Merci, d’Gare en de Buttek.

Wie Luxemburgs hoort, denkt eerst aan Duits. Wie het leest, ziet soms Nederlands, en tussendoor vallen Franse woorden. Dat klopt allemaal. Zo zit de taal in elkaar.

Een Germaanse taal uit het Moezelgebied

Luxemburgs is ontstaan uit het Moezelfrankisch, de streektaal die ook rond Trier, in de Eifel en in het noorden van Lotharingen wordt gesproken. Lange tijd gold het als een Duits dialect. Sinds 1984 is het officieel de nationale taal van Luxemburg, met een eigen spelling.

Wereldwijd spreken naar schatting zo’n 400.000 mensen Luxemburgs. Ook in de streek rond Arlon in België en in delen van Lotharingen wordt het nog gesproken.

Luxemburgs naast Nederlands, Duits en Frans

LuxemburgsNederlandsDuits
liesenlezenlesen
schreiwenschrijvenschreiben
d’Haushet huisdas Haus
d’Dierde deurdie Tür
d’Fënsterhet raam (venster)das Fenster
de Stullde stoelder Stuhl
de Schlësselde sleutelder Schlüssel
de Gaartde tuin (gaarde)der Garten
d’Joerhet jaardas Jahr
zwee, dräi, véiertwee, drie, vierzwei, drei, vier

Franse woorden in het Luxemburgs

Door eeuwen van contact met Frankrijk en het Frans als taal van bestuur zitten er veel Franse woorden in het Luxemburgs. Je bedankt met Merci, je neemt de trein op d’Gare, je koopt kleren in de Buttek (boetiek), je zwemt in d’Piscine en je koopt boeken in d’Librairie. Luxemburgers zeggen ook gewoon Pardon.

Wat het Luxemburgs eigen maakt

  • Eigen klinkers met ë, ä en é. De ë klinkt vaak als een korte, doffe klank.
  • De n-regel (Eifeler Regel): een slot-n valt weg voor de meeste medeklinkers. Daarom zeg je ech sinn, maar Ech si midd (ik ben moe).
  • Drie naamvallen, net als in het Duits. Het lidwoord verandert mee.
  • Geen eigen verleden tijd voor de meeste werkwoorden: je zegt ik heb gelezen, niet ik las.
  • Begroetingen die je nergens anders hoort: Moien (hallo), Äddi (tot ziens).

Is Luxemburgs makkelijk voor Nederlanders?

Makkelijker dan Frans, in elk geval. De woordvolgorde lijkt op het Nederlands (het werkwoord op de tweede plaats), en veel basiswoorden herken je meteen. De uitspraak en de naamvallen vragen oefening. Lees de valkuilen in Luxemburgs voor Nederlanders en hoor de klanken zelf in les 1.

Leer Luxemburgs met uitleg in het Nederlands

Alles Kloer is de enige online cursus Luxemburgs met alle uitleg in het Nederlands. Les 1 tot en met 3 zijn gratis en zonder account.

Begin met les 1Doe de gratis niveautest

Veelgestelde vragen

Is Luxemburgs een Duits dialect?

Taalkundig komt het uit het Moezelfrankisch, een groep Duitse dialecten. Sinds de taalwet van 1984 is Luxemburgs officieel een eigen taal, de nationale taal van Luxemburg, met een eigen spelling.

Lijkt Luxemburgs op Nederlands?

Ja, op veel punten. Beide zijn West-Germaanse talen, veel basiswoorden lijken op elkaar (liesen en lezen, d’Haus en het huis) en het werkwoord staat in een gewone zin op de tweede plaats.

Hoeveel mensen spreken Luxemburgs?

Naar schatting zo’n 400.000 mensen wereldwijd. Bij de volkstelling van 2021 noemden ruim 275.000 inwoners van Luxemburg het Luxemburgs hun hoofdtaal.

Meer uit de blog